در عصر انفجار تصاویر و سطحی‌ شدن تجربه‌های حسی، تماشای یک نمایش، بیش از آنکه صرفا یک سرگرمی باشد، نوعی مواجهه با «دیگری» و همچنین با «حقیقت بازنمایی‌شده» است؛ اما تماشای بدون ابزار، تنها به معنای مصرف کردن یک اثر است، نه درک آن. برای کشف و درک منطق درونی یک اجرای تئاتری، به ابزار نقد نیازمندیم؛ ابزاری که ما را از تماشاگر منفعل، به بیننده فعال تبدیل می‌کند. 

پس از تجربه‌های گذشته در جلسات نقد تئاتر [جیوگی]، اکنون در یک دوره ۴ ساعته با حضور سعید هاشم‌زاده، مدرس و منتقد تئاتر، به بررسی مبانی نظری و کاربردی تحلیل نمایش خواهیم پرداخت تا ابزارهای لازم برای یک مواجهه‌ آگاهانه با صحنه را بازخوانی کنیم.

در این دوره، سرفصل‌های زیر را به صورت متمرکز بررسی خواهیم کرد:

۱. تئاتر و تئاتریکالیته: تئاتریکالیته یعنی «تشخص تئاتری». اینکه بفهمیم تئاتر صرفا اجرای زنده کتاب یا فیلم نیست. در این بخش بررسی می‌کنیم که چه عناصری، از نور و صدا گرفته تا حضور فیزیکی بازیگر، یک واقعه را از «زندگی روزمره» جدا کرده و به آن «هویت تئاتری» می‌بخشد.

۲. سه مرحله نقد: نقد حرفه‌ای یک فرآیند گام‌به‌گام است. ابتدا توصیف (عینی‌گرایی)، سپس تحلیل (بررسی ساختار و روابط میان اجزا) و در نهایت تفسیر (دریافت معنا و ارزش‌گذاری). این بخش به ذهن ما نظم می‌دهد تا هیجانی با اثر برخورد نکنیم.

۳. نقد تئاتر و رویکردهای آن: هر نمایش دری است که با یک کلید خاص باز می‌شود. گاهی کلید ما نقد جامعه‌شناختی است و گاهی نقد فرمالیستی یا روان‌شناختی. در اینجا یاد می‌گیریم برای هر اجرا، از چه رویکردی استفاده کنیم.

۴. دیدگاه منتقد و دیدگاه هنرمند: هنرمند با شهود خلق می‌کند و منتقد با آگاهی بازخوانی. این دو نگاه همیشه در جدال بوده‌اند. ما قرار است بررسی کنیم که چگونه نقد می‌تواند به‌جای مچ‌گیری به تماشاگر کمک کند تا از زاویه دید هنرمند به اثر نزدیک شود.

۵. با تئاتر معاصر چه کنیم؟: تئاتر امروز از قصه‌گویی خطی فاصله گرفته است. در این سرفصل به این پرسش پاسخ می‌دهیم که در مواجهه با اجراهای انتزاعی، پست‌مدرن و تجربی، چطور باید گارد ذهنی‌مان را باز کنیم و زبان جدید صحنه را بفهمیم.

برای عبور از قضاوت سطحی و ورود به لایه‌های زیرین معنا و فرم، و البته فهم زبان جدید هنر معاصر، حتما در این جلسات همراه ما باشید.